مسعود بیرمی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مسعود بیرمی
آرشیو وبلاگ
      شمیم اقتصاد (همواره از توجه ضعیف و نگاه ناآگاهانه به علم اقتصاد و سیاستهای اقتصادی رنجیده ام لذا در این گذرگاه اراده بر این است تا دانش اندک خود را از مسائل اقتصادی پیرامون به اشتراک گذاشته تا علاقه مندان استفاده و دلسوزان به دانشمان اضافه نمایند.)
تأملی در سیاستهای انرژی اتحادیه اروپا و تحریم احتمالی نفت ایران نویسنده: مسعود بیرمی - ۱۳٩٠/۱٠/۱٩

تأملی در سیاستهای انرژی اتحادیه اروپا و تحریم احتمالی نفت ایران:

این روزها اخبار و گمانه‏زنی‏های مبتنی بر توافقات اولیه سران اروپا در تحریم نفت ایران منتشر شده که منجر به بروز نگرانی‏هایی در داخل کشور گردیده، لذا در این نوشتار برآنیم این موضوع را از یکسو با در نظر گرفتن سیاست‏های انرژی اتحادیه اروپا و از سوی دیگر با درنظر گرفتن تحریم احتمالی نفت ایران، بررسی نماییم.

کمیسیون اروپا سیاست‏های انرژی این اتحادیه که موسوم به طرح 2020 است را در اواخر سال 2010 به تصویب کمیسیون اروپا رساند و این طرح بعنوان نقشه راه در اختیار اعضاء جهت پیشبرد اهداه اتحادیه قرار گرفت، لذا برنامه‏های اتحادیه اروپا به عنوان یکی از بزرگترین بازارهای مصرف انرژی برای عرضه‏کنندگان انرژی مهم می‏باشد، در حال حاضر این اتحادیه بیش از نیمی از انرژی مصرفی خود را وارد کرده که با درنظر گرفتن کاهش تولید داخلی اتحادیه این روند افزایشی است از سویی برنامه‏های این اتحادیه مبتنی بر کاهش مصرف و افزایش بازدهی انرژی است و این نکته از حیث تقاضا بسیار مهم می‏باشد.

در حال حاضر بیش از 30درصد مصرف انرژی این اتحادیه را نفت و گاز به خود اختصاص داده و حدود 30دیگر انرژی هسته‏ای و 20درصد سوخت جامد و الباقی انرژی‏های تجدیدشونده می‏باشد که در برنامه این اتحادیه بر پیشرفت و افزایش مصرف انرژی‏های تجدیدشونده تأکید گردیده است که در پیش‏بینی‏ها با فرض ثبات قیمت نفت و گاز مصرف این بخش‏ها حدود 5درصد کاهش خواهد یافت که مسلماً افزایش قیمت نفت این درصد را بالاتر نیز خواهد برد چراکه در قیمت‏های بالای نفت بویژه قیمت‏های بالای یکصد دلار انتقال مصرف به سایر منابع انرژی توجیه پذیرتر شده وسرمایه‏گذاری‏های بیشتری در ارتقای تکنولوژی‏ منابع جانشین صرف خواهد شد. از سوی دیگر باتوجه به روند کاهش منابع نفت و گاز اتحادیه پیش‏بینی می‏شود که وابستگی وارداتی اروپا به نفت تا سطوح بالای 90درصد ارتقاء یابد.

همچنین کمیسیون اروپا اهداف طرح 2020 را 1- افزایش بهره‏وری مصرف انرژی 2- ضمانت حرکت آزاد انرژی 3- قابلیت دسترسی شهروندان و مشاغل به انرژی امن و مطمئن (امنیت عرضه انرژی) و 4- ارتقای تکنولوژی عنوان نموده است که در حال حاضر موانع متعددی را جهت پیشبرد اهداف فوق پیشرو دارد. که در این بین هرکدام از اهداف فوق از اهمیت خاصی برخوردار است بعنوان مثال باتوجه به هزینه انرژی برای این اتحادیه و تأثیر قیمت انرژی بر قیمت تمام شده محصولات و بطور غیرمستقیم افزایش سطوح دستمزد عملاً افزایش بازدهی مصرف بعنوان راهکار برون‏رفت از معضلات افزایش قیمت انرژی لحاظ گردیده که این امر خود مستلزم وجود امنیت عرضه انرژی است.

حال باتوجه به نکات فوق بحث تحریم نفتی ابعاد پیچیده‏تری بخود می‏گیرد از یکسو ایران سهم بالایی از بازار انرژی اروپا نداشته و تحریم نفت ایران شاید لطمه زیادی به بخش انرژی این اتحادیه نزند (با فرض معافیت محصولات پتروشیمی از تحریم) ولی از سوی دیگر ایران به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان انرژی در دنیا از جایگاه بالایی برخوردار بوده و کاهش عرضه نفت ایران با درنظرگرفتن پوشش احتمالی عربستان هم قابل جبران نبوده اگرچه از عمق نوسانات می‏کاهد اما باید در نظر گرفت بخشی از کاهش عرضه نفت ایران با افزایش تولید سایر کشورها جبران می‏شود ولی تا حدودی چراکه بحث عبور از مرز ماکزیمم تولید و افزایش ظرفیت تولید نیازمند افزایش سرمایه‏گذاری است که بافرض تأمین سرمایه نیز نیازمند زمان جهت بهره‏برداری است و این زمان بمراتب طولانی‏تر از مهلت 180 روزه امریکاست. بخشی از نیاز بازار با تغییر قراردادها تأمین می‏شود ولی بخش دیگر نیازمند افزایش ظرفیت تولید کشورهای جانشین است. ازسویی بغیر از عربستان که همواره مایل به افزایش عرضه است سایر کشورهای عضو اوپک تمایل به افزایش قیمت نسبی داشته البته تا سطوحی که منجر به بحران اقتصادی نگردد.

لذا بازی نفتی با ایران همچون شمشیر دولبه‏ایست که از یکسو می‏تواند منجر به بروز مشکلات اقتصادی برای کشور و از سوی دیگر ممکن است منجر به ظهور رکود اقتصادی جدید و شوک نفتی دیگری گردد، لذا برای اتحادیه اروپا که از بحران نفتی 1973 و افزایش 3 برابری قیمت نفت بعنوان هشداری جهت تأمین انرژی امن یاد می‏کند، بحث نفت وگاز ایران مسأله‏ای کوچک نیست جایی که بخش‏های اقتصادی بویژه حمل و نقل وابستگی شدیدی به نفت دارند و از سوی دیگر سایر شرکای تجاری این اتحادیه نیز چندان قابل اطمینان بنظر نمی‏رسند از مهمترین شرکای تجاری بخش انرژی این اتحادیه، روسیه است که از زمان وقوع بحران بین اوکراین و روسیه و قطع گاز اوکراین بود که مجدداً اهمیت بحث امنیت عرضه را به جریان انداخت و نهایتاً منجر به دو سند " سبز" و سند " سیاست خارجی مورد تأمین منابع انرژی اروپا" گردید. لذا اروپا از هر عرضه‏کننده با ثباتی استقبال می‏نماید.

لذا باتوجه به جمیع جهات احتمال تصویب نهایی تحریم احتمالی نفت ایران در اتحادیه اروپا پایین به نظر می‏رسد که در این بین دیپلماسی فعال و کسب اعتماد سران اروپا به این عنوان که ایران همان عرضه کننده با ثبات انرژی است و اینکه نوسانات نفت و اقتصاد جهانی به نفع هیچ یک از طرفین نیست می‏تواند بر کاهش فشارها موثر باشد همچنین از سرگیری مذاکرات با گروه 5+1 بر سر مسائل هسته‏ای نیز می‏تواند به نفع کشور تمام شود، اما آنچه که مهم است مدیریت شرایط بوده و تلاش جهت کاهش تنش، چراکه با وجود تنش‏های سیاسی تعقل و تفکرات بلند مدت تحت‏الشعاع قرار می‏گیرد، لذا به مسئولین کشور توصیه می‏گردد بر دیپلماسی فعال تأکید ورزیده به ویژه کشورهای بلوک شرق که از تهدیدات و اعمال فشار روسیه بواسطه بخش انرژی متمایل به جانشین‏های مطمئن هستند، در برهه از زمان انعقاد قراردادهای بلند مدت با اعضاء اتحادیه اروپا از راهکارهای برون رفت از فشار اقتصادی محسوب می‏گردد.     

مسعود بیرمی- کارشناس مسائل اقتصادی

منتشر شده در ماهنامه تخصصی عصرکیمیاگری- نسخه شماره 12 مورخ 1/11/1390 

  نظرات ()
مطالب اخیر جنبش تولید ایرانی و تقویت روحیه وحدت ملی بخش انرژی و الزامات سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی تأملی در سیاستهای انرژی اتحادیه اروپا و تحریم احتمالی نفت ایران تحلیل نادرست، اعمال چند نرخ و ادامه نوسانات استقلال بانک مرکزی؛ مهمترین آموزه‏ اقتصادی نوسانات پولی - ارزی کشور تحقیر ریال به عمد یا به سهو عدم مدیریت نقدینگی، جانشینی دلار و سکه به جای نفت و تولید مدیریت نقدینگی و نوسانات بازار تعریف جدیدِ تک نرخی با سه نرخ نفت ایران در سایه تحریم
کلمات کلیدی وبلاگ نرخ ارز (٦) تحریم اقتصادی (٥) بانک مرکزی (٥) نوسانات بازار (٥) بازار ارز (٤) قیمت نفت (٤) پول ملی (۳) صادرات (۳) بازار مسکن (٢) سرمایه ایرانی (٢) حمایت از کار (٢) مدیریت نقدینگی (٢) سود بانکی (۱) جنبش تولید ملی (۱) حذف صفر (۱) تولید ملی (۱) جنبش های مردمی (۱) سفارت انگلستان (۱) نفت و گاز (۱) دموکراسی (۱) آمایش سرزمین (۱) بحران اقتصادی (۱)
دوستان من اتاق بازرگانی ایران آمار مسکن بانک جهانی بانک مرکزی بورس تهران بورس نیویورک داده های سری زمانی اقتصادی رستاک روزنامه دنیای اقتصاد روزنامه مردم سالاری سازمان شفافیت بین المللی صندوق بین المللی پول کیتکو ماهنامه عصر کیمیاگری محسن خواجویی مرکز اطلاعات و مدارک علمی مرکز آمار ایران مرکز پژوهش های مجلس وال استریت ژورنال اخبار فناوری اطلاعات طراح قالب