مسعود بیرمی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مسعود بیرمی
آرشیو وبلاگ
      شمیم اقتصاد (همواره از توجه ضعیف و نگاه ناآگاهانه به علم اقتصاد و سیاستهای اقتصادی رنجیده ام لذا در این گذرگاه اراده بر این است تا دانش اندک خود را از مسائل اقتصادی پیرامون به اشتراک گذاشته تا علاقه مندان استفاده و دلسوزان به دانشمان اضافه نمایند.)
مدیریت نقدینگی و نوسانات بازار نویسنده: مسعود بیرمی - ۱۳٩٠/٩/٢٦

مدیریت نقدینگی و نوسانات بازار:

مباحثی چون اقتصاد مدیریت، مدیریت وجوه، مدیریت دارایی و مدیریت نقدینگی سال‏هاست که مورد توجه بنگاه‏ها به ویژه بنگاه‏های مالی است. تمرکز عمومی کارشناسان بر بعد خرد و بنگاهی این مباحث درحالیکه این مباحث در سطح کلان نیز کرایی داشته و از اهمیت بالایی برخوردار است، بطوریکه اعمال مدیریت صحیح اقتصادی بر منابع کلان کشور بدون در نظر گرفتن ملاحظات و مبانی این رشته‏ها میسر نیست، در عموم دانشگاه‏های کشور مبحث حسابهای ملی از اولین مباحث آموزشی اقتصاد کلان است و نحوه محاسبه حسابهای ملی از مباحث پایه‏ای است و پس از این مبحث با ورود به تحلیل‏های کینزی، دانشجو آماده مسائل سیاست اقتصاد کلان می‏شود اما در کمتر کلاس دانشگاهی رشته اقتصاد در کشور به بحث مدیریت منابع و نقدینگی اشاره می‏شود و شاید عدم مدیریت نقدینگی کشور ناشی از همین شیوه آموزش باشد.

مدیریت نقدینگی در سطح خرد از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که سیستم بانکی با آن مواجه است و دلیل اصلی آن نیز به محل تأمین منابع بانکها (عمدتاً کوتاهمدت) و تخصیص این منابع به تسهیلات اعطایی است که عموماً صرف سرمایه‌گذاری در دارایی‌هایی می‌شود که درجه نقدشوندگی نسبتاً پایینی دارند که وظیفه اصلی بانک‏ها ایجاد توازن بین تعهدات کوتاه‌مدت مالی و سرمایه‌گذاری‌های بلند مدت است. نگهداری مقادیر پایین نقدینگی بانک را با ریسک عدم توانایی در ایفای تعهدات (ریسک عدم تأمین نقدینگی) و در نتیجه ورشکستگی قرار می‌دهد و نگهداری مقادیر بالای نقدینگی، نیز به نوعی با تخصیص ناکارآمد منابع در ارتباط است که باعث کاهش نرخ بازدهی بانک‏ها به سپرده‌های اشخاص و سهام‏داران می‏شود و نهایتاً از دست دادن بازار می‌شود.

به همین ترتیب مدیریت نقدینگی کشور منجر به تخصیص و هدایت منابع مالی به بخش‏های مولد و پیشرو خواهد بود که لازمه آن رصد جریانات پولی و شناخت کافی از جریان نقدینگی در کشور است که شامل سه سطح روزانه، میان مدت و شرایط بحرانی به شرح زیر می‏باشد: اولین نوع مدیریت نقدینگی به صورت روزانه صورت گرفته و به طور متناوب نقدینگی مورد نیاز در روزهای آتی پیش‌بینی می‌شود. دومین نوع مدیریت نقدینگی که مبتنی بر مدیریت جریان نقدینگی است، نقدینگی مورد نیاز را برای فواصل طولانی‌تر شش ماهه تا دو ساله پیش‌بینی می‌کند. سومین نوع مدیریت نقدینگی به بررسی نقدینگی مورد نیاز بانک در شرایط بحرانی می‌پردازد.

متأسفانه در کشور بخصوص طی سالیان اخیر توجه کمتری به این اصول علمی شده است که شاهد این ادعا نوسانات بازار بورس، مسکن، ارز و سکه بوده است گرچه بخشی از این نوسانات وارداتی بوده ولی بخش اعظم این نوسانات ناشی عدم تحلیل واقع‏گرایانه و شناخت ناصحیح رفتار بازار بوده است ازجمله تفاوت‏های مدیریت نقدینگی کلان و خرد در نحوه مدیریت می‏باشد بطوریکه در حوزه خرد، مدیر بطور مستقیم بر متغیرهای مالی و دارایی- بدهی‏های خود تأثیر می‏گذارد ولی در حوزه با توجه به قدرت بازار، بخش خصوصی و بخش خانوار از امکان اثرگذاری مستقیم کاسته و عمده اثرگذاری از طریق سیاست‏های تشویقی و تحریک انگیزه‏های مالی صورت می‏گیرد.

بنابر نظر کینز تقاضای پول با انگیزه‏های مبادلاتی (معاملاتی)، احتیاطی و سفته بازی صورت می‏گیرد که در جریان نوسانات بازار داخلی انگیزه سفته بازی از مهمترین علل این نوسانات به شمار می‏آید، در واقع بانک مرکزی همواره بجای اتخاذ استراتژی بلندمدت جهت مدیریت بهینه نقدینگی دچار روزمرگی و مبارزه با آثار فعالیت‏های آربیتراژی و سودجویانه است درحالیکه با هدف‏گذاری منطقی و با حفظ احترام برای عملکرد بازار و بخش خصوصی با استفاده از ابزارهای متعددی که در اختیار این بانک است می‏توان به ترکیب بهینه‏ای از آربیتراژی و تولید دست یافت و خطر مبارزه با انگیزه‏های سودجویانه که از جذابیت‏های بازار نیز به شمار می‏رود کمتر از رهاسازی بازار نیست.

با این توضیحات اجازه بدهید با ساده‏سازی و چشم‏پوشی از تأثیر سایر عوامل فرض ‏کنیم براساس مطالعات کلان و بویژه محاسبه تولید ناخالص ملی از روش مخارج (که کمتر در کشور مورد توجه قرار می‏گیرد و کمک شایانی به تحلیل‏های اقتصادی می‏کند) به این نتیجه رسیده‏ایم که می‏بایست حجم سرمایه‏گذاری افزایش پیدا کند که با فرض مطالعه کل به جزء به بخش اقتصادی مورد نظر نیز پی‏برده‏ایم و همچنین همواره برآوری از حجم نقدینگی راکد (یا به اصطلاح سرمایه راکد) نیز داریم، حال بایستی محصولاتی مالی طراحی کنیم که یا بازدهی این بخش بالاتر از سایر بخش‏ها باشد و از طریق این محصولات این منابع را جذب نماییم و یا با بازدهی مناسب بخشی از نقدینگی راکد را جذب نماید، همچنین جهت انتقال منابع از بخشی به بخش دیگر جدای از مسائل حقوقی با تغییر ترکیب بازدهی‏ها عملاً چنان چراغ راهنمایی عمل نماییم.

با مختصر بررسی وضعیت صنایع کشور متوجه عدم توزیع بهینه منابع در صنایع با بازدهی‏های مختلف می‏شویم که با بازدهی بالاتر یک بخش، وجوه نقدینگی به یکباره تغییر جهت می‏دهند و منجر به بروز پدیده حباب قیمتی می‏شوند که این به اصطلاح حباب ناشی مازاد تقاضای بخشی است در حالیکه توزیع نقدینگی در بخش‏های مختلف با طول دوران‏های سرمایه‏گذاری مختلف منجر به کاهش سرعت انتقال وجوه و منطقی‏تر شدن بازار می‏شود.

در حال حاضر که عمده بازارهای داخلی بنابر دلایل متعدد از جذابیت سرمایه‏گذاری برخوردار نبوده و بالعکس بازارهای ارز و طلا از بازدهی و جذابیت برخوردارند می‏بایست مسئولین با تخصیص بهینه منابع با حفظ انگیزه‏های مالی، منابع را به بخش‏های تولیدی سوق دهند و مطابق آنچه که در بالا آمد این مهم جز با اتخاذ سیاست شفاف بلند مدت، رصد مداوم بازار و احترام به رفتار اقتصادی مردم حاصل نمی‏شود. ضمن اینکه بانک مرکزی می‏بایست از انحصارگر فروش سکه و ارز فاصله گرفته و بیشتر به نقش نظارتی و سیاست‏گذاری خود نزدیک شود.

مسعود بیرمی-کارشناس مسائل اقتصادی

منتشر شده در روزنامه مردم سالاری - نسخه 2810 مورخ 1/10/90

  نظرات ()
مطالب اخیر نوسانات بازار ارز و تکرار تجارب گذشته نظارت یا دخالت در بازار (نقدی بر نحوه مواجهه با نوسانات نرخ در بازار ارز) لزوم مشارکت و نظارت مستمر مردم بر حاکمیت کنترل نرخ ارز با ابزارهای نوین ،فرصتی که از دست رفت عدم تشکیل مجمع عمومی بانک مرکزی و بلاتکلیفی شاخص بانکی لزوم بازنگری در ساختار سازمانی و مالی رسانه ملی‏ خرید سربازی، اعطای تخفیف به متخلفان و آموزه‏های علم اقتصاد آثار اقتصادی قطع رابطه سیاسی با عربستان ارسال مطالب قدیمی بررسی میزان تحقق وعده های پولی دولت
کلمات کلیدی وبلاگ بانک مرکزی (۱٠) نرخ ارز (٩) بازار ارز (۸) نوسانات بازار (٧) تحریم اقتصادی (٦) نوسانات نرخ ارز (٥) قیمت نفت (٤) صادرات (۳) پول ملی (۳) سرمایه ایرانی (۳) حمایت از کار (٢) مدیریت نقدینگی (٢) بازار مسکن (٢) بحران اقتصادی (٢) دخالت (۱) نظارت (۱) نفت و گاز (۱) دموکراسی (۱) آمایش سرزمین (۱) مشارکت اجتماعی (۱) سود بانکی (۱) حذف صفر (۱) تولید ملی (۱) جنبش های مردمی (۱) سفارت انگلستان (۱) تنگناهای بخش ارز (۱) جنبش تولید ملی (۱)
دوستان من اتاق بازرگانی ایران آمار مسکن بانک جهانی بانک مرکزی بورس تهران بورس نیویورک داده های سری زمانی اقتصادی رستاک روزنامه دنیای اقتصاد روزنامه مردم سالاری سازمان شفافیت بین المللی صندوق بین المللی پول کیتکو ماهنامه عصر کیمیاگری محسن خواجویی مرکز اطلاعات و مدارک علمی مرکز آمار ایران مرکز پژوهش های مجلس وال استریت ژورنال پرتال زیگور طراح قالب