مسعود بیرمی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مسعود بیرمی
آرشیو وبلاگ
      شمیم اقتصاد (همواره از توجه ضعیف و نگاه ناآگاهانه به علم اقتصاد و سیاستهای اقتصادی رنجیده ام لذا در این گذرگاه اراده بر این است تا دانش اندک خود را از مسائل اقتصادی پیرامون به اشتراک گذاشته تا علاقه مندان استفاده و دلسوزان به دانشمان اضافه نمایند.)
تعریف جدیدِ تک نرخی با سه نرخ نویسنده: مسعود بیرمی - ۱۳٩٠/٩/۱٧

تعریف جدیدِ تک نرخی با سه نرخ:

طی یک سال اخیر شاهد دو نرخ بازار رسمی و بازار غیررسمی کشور بوده‏ایم به‏طوری‏که اختلاف نرخ ارز مرجع بانک مرکزی و نرخ بازار غیر رسمی در برهه از زمان بالغ بر 250 تومان هم شد و با وجود مشکلاتی که ناشی از دو نرخ ارز در بازار و بانکها مشاهده گردید، سیاست اخیر بانک مرکزی مبنی بر سه نرخ متفاوت و تعبیر جدید این بانک از تک نرخی با سه نرخ در نوع خود جالب بوده و این بینش به بازار سکه نیز سرایت کرده، تجربه نشان داد که علی‏رغم تلاش بانک مرکزی مبنی بر کاهش نرخ ارز و شکاف بازار رسمی و غیررسمی، عوامل موثر بر نرخ ارز در بازار غیررسمی کار خود را کرده و از سیاست بانک مرکزی پیروی نمی‏کند و این نشان از قدرت بالای بازار و ضعف محاسباتی بانک مرکزی دارد.

بانک مرکزی با استدلال تخصیص ارز براساس اولویت‏های کشور بر تعریف جدید خود متعصبانه بر خلاف نظر کارشناسان بازار و اقتصاددانان پافشاری می‏کند و مردم را دعوت به رزق پربرکت می‏نماید (که یادآور جمله خرید گوجه فرنگی از نارمک است) غافل از اینکه رفتار اقتصادی مردم در این مسأله کاملاً عقلایی بوده و مباحث نظری همخوانی دارد؛ کاهش ارزش پول داخلی، نوسانات بالای بازار ارز، کاهش اعتماد سرمایه‏گذاران، تحریم‏های مالی و از همه مهمتر عدم یک استراتژی معین و بلند مدت ارزی، مردم را تشویق به پدیده جانشینی پول خارجی بجای پول داخلی می‏نماید که عوارض و آثار سوء آن بر اقتصاد داخلی بر هیچ کس پوشیده نیست.

رشد نرخ ارز بازار غیر رسمی (14درصد طی یک ماه) دارایی‏های مازاد و راکد مردم را جهت حفظ قدرت خرید آتی به ارز مطمئن و با بازدهی و نقدشوندگی بالا سوق می‏دهد، نگاهی به سپرده‏های ارزی مدتدار بانکها موید این موضوع است، علاوه بر این شکاف بازار رسمی و غیررسمی منجر به ایجاد زمینه‏های رانت و فساد می‏شود و اولین گام مبارزه با فساد اقتصاد، کشف انگیزه‏ها و بسترهاست که در این موضوع با وجود سیاست‏های آزمون و خطای بانک مرکزی که در تعدد بخشنامه‏ها و دستورالعمل‏های فروش ارز هویداست همراه شده و نتیجه جز ایجاد رانت و فساد نخواهد بود که مصوبه شورای پول و اعتبار مبنی بر اعمال یک نرخ نیز در راستای جلوگیری از فساد و ایجاد انضباط پولی و ارزی بوده است.

جهت جلوگیری از رانت و فعالیت‏های سوداگری می بایست کنترل‏های اجرایی افزوده شود و هزینه این کنترل‏ها نیز بر هزینه‏های بخش خصوصی و مردم اضافه خواهد که از جمله هزینه این کنترل‏ها اخذ 20درصد وثیقه بیشتر بابت ارائه جواز سبز کمرگی است آنهم در شرایط رو به رکود اقتصادی.

درمجموع باید هزینه بالاتر افزایش نرخ ارز و تک نرخی شده را پذیرفت اما جهت کاهش تبعات این موضوع می‏توان مسأله را از پایان فرایند حل نمود ونه آغاز، عمده کنترل‏ها و اعمال نرخها به سبب حمایت از تولید و واردات کالاهای سرمایه‏ای و واسطه‏ای است که می‏توان با لحاظ یک وفقه زمانی این حمایت و پرداخت مابه‏التفاوت پس از ترخیص کالا توسط بانکها و یا با معافیت گمرکی یا مالیاتی جبران شود که مزیت این روش انضباط پولی بوده و اطمینان از ورود کالا و ترخیص آن است و از معایب آن وقفه زمانی این پرداختهاست. که اگر این موضوع با ضمانت بالای اجراء همراه باشد از سوی واردکنندگان که از بروکراسی تخصیص ارز در بانکها و انواع هزینه‏های تخصیص خلاصی می‏یابند استقبال و از سوی سودجویان بازار ارز مقاومت خواهد شد.

در شرایط فعلی اقتصاد کشور و فشارهای بین‏المللی اعمال سایر گزینه‏های حمایتی از اعمال حمایت مستقیم و نرخ ارز مناسب‏تر و محرک‏تر بنظر می‏رسد، چراکه این مورد با هزینه کمتر نظارتی و اعمال تخصیص بهینه‏تر منابع جهت افزایش تولید و در راستای سیاست‏های تشویق تولید خواهد بود.

مسعود بیرمی-کارشناس مسائل اقتصادی

منتشر شده در روزنامه مردم سالاری-نسخه 2798 مورخ 17/9/90

  نظرات ()
مطالب اخیر نوسانات بازار ارز و تکرار تجارب گذشته نظارت یا دخالت در بازار (نقدی بر نحوه مواجهه با نوسانات نرخ در بازار ارز) لزوم مشارکت و نظارت مستمر مردم بر حاکمیت کنترل نرخ ارز با ابزارهای نوین ،فرصتی که از دست رفت عدم تشکیل مجمع عمومی بانک مرکزی و بلاتکلیفی شاخص بانکی لزوم بازنگری در ساختار سازمانی و مالی رسانه ملی‏ خرید سربازی، اعطای تخفیف به متخلفان و آموزه‏های علم اقتصاد آثار اقتصادی قطع رابطه سیاسی با عربستان ارسال مطالب قدیمی بررسی میزان تحقق وعده های پولی دولت
کلمات کلیدی وبلاگ بانک مرکزی (۱٠) نرخ ارز (٩) بازار ارز (۸) نوسانات بازار (٧) تحریم اقتصادی (٦) نوسانات نرخ ارز (٥) قیمت نفت (٤) صادرات (۳) پول ملی (۳) سرمایه ایرانی (۳) حمایت از کار (٢) مدیریت نقدینگی (٢) بازار مسکن (٢) بحران اقتصادی (٢) دخالت (۱) نظارت (۱) نفت و گاز (۱) دموکراسی (۱) آمایش سرزمین (۱) مشارکت اجتماعی (۱) سود بانکی (۱) حذف صفر (۱) تولید ملی (۱) جنبش های مردمی (۱) سفارت انگلستان (۱) تنگناهای بخش ارز (۱) جنبش تولید ملی (۱)
دوستان من اتاق بازرگانی ایران آمار مسکن بانک جهانی بانک مرکزی بورس تهران بورس نیویورک داده های سری زمانی اقتصادی رستاک روزنامه دنیای اقتصاد روزنامه مردم سالاری سازمان شفافیت بین المللی صندوق بین المللی پول کیتکو ماهنامه عصر کیمیاگری محسن خواجویی مرکز اطلاعات و مدارک علمی مرکز آمار ایران مرکز پژوهش های مجلس وال استریت ژورنال پرتال زیگور طراح قالب