مسعود بیرمی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مسعود بیرمی
آرشیو وبلاگ
      شمیم اقتصاد (همواره از توجه ضعیف و نگاه ناآگاهانه به علم اقتصاد و سیاستهای اقتصادی رنجیده ام لذا در این گذرگاه اراده بر این است تا دانش اندک خود را از مسائل اقتصادی پیرامون به اشتراک گذاشته تا علاقه مندان استفاده و دلسوزان به دانشمان اضافه نمایند.)
نفت ایران در سایه تحریم نویسنده: مسعود بیرمی - ۱۳٩٠/٩/۱٠

نفت ایران در سایه تحریم

با شروع جدید تحریم‏های اقتصادی علیه ایران، گمانه‏زنی‏ها درخصوص آینده بازار نفت بین‏المللی و بخش نفتی مجدداً از سر گرفته شده است، تحریم‏های بانکی-مالی علیه ایران دارای سابقه طولانی بوده و نخستین تحریم ایران توسط بریتانیا در واکنش به انتخاب دکتر مصدق و ملی شدن صنعت نفت صورت گرفت همچنین تحریم‏های وسیعی از سوی امریکا در سال 1980 پس از تسخیر سفارت امریکا و پس از آن امریکایی‏ها در سال 1995 یکبار دیگر ایران تحریم کردند و بموجب آن شرکتهای نفتی امریکایی از سرمایه‏گذاری در طرحهای نفت و گاز ایران منع شدند و این داستان با تحریمهای علمی سال 2002 ، سال 2007 شرکت‏های مایکروسافت و یاهو، خزانه‏داری امریکا، اتحادیه اروپا، سال 2008 تحریمهای بانکی آلمان، سوئیس، بحرین، چین (بانکهای دولتی چین و درخصوص اعتبارات اسنادی) و قطعنامه های شورای امنیت ادامه یافت تا تصمیم اخیر دولت‏های بریتانیا، امریکا، کانادا و فرانسه که روابط خود را بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قطع کردند، همچنین کانادا و امریکا محصولات پتروشیمی را نیز به لیست کالاهای تحریمی اضافه نموده و فرانسه نیز دارایی‏های بانک مرکزی را مسدود نمود، در خصوص تحلیل آثار تحریم‏ها علیه ایران در نوشتار قصد بررسی موضوع را از دو جنبه نوسانات احتمالی بازار نفت بین المللی و بخش نفتی اقتصاد ایران داریم:

1- بررسی تأثیر تحریم‏ها بر بازار نفت بین المللی:

میدانیم که ایران یکی از مهم‏ترین عرضه‏کنندگان انرژی در جهان است و هرگونه کاهش عرضه از سوی ایران و تنش در حوزه خاورمیانه بویژه خلیج فارس تأثیرات بالایی در قیمت این کالای استرتژیک دارد و با کاهش عرضه نفت ایران که به سبب تحریم‏ها از یکسو و مشکل نقل و انتقال وجوه از سوی دیگر پیش‎‏بینی می‏شود، منجر به افزایش قیمت نفت خواهد شد، اما باید درنظر داشت در پی سلسله اقداماتی که علیه ایران طی ماه‏های اخیر صورت گرفت بویژه پروزه اتهام ترور سفیر عربستان در امریکا، عربستان آمادگی خود را برای افزایش عرضه نفت در قبال تحریم ایران اعلام نمود و برخی نگرانی‏های کاهش عرضه را برطرف کرد همچنین گزارشات فروش نفت عراق و از سرگیری استخراج نفت لیبی، کشورها را متقاعد به امنیت عرضه نمود، همچنین با برهم خوردن توازن قوا در سایه جنبش‏های مردمی منطقه، فشار به متحدان ایران تشدید گردیده و هدف نهایی تحریم‏ها به نوعی مانع‏گذاری بر سر راه فروش نفت ایران عنوان شده اما این پایان بازی نیست چراکه تجربه نشان داده بخش تقاضای نفت به ثبات حوزه خلیج فارس بسیار حساس می‏باشدو هرگونه تنش منجر به نوسان قیمت نفت می‏شود، همچنین با درنظر گرفتن فصل سرما در نیم‏کره شمالی، تقاضا با افزایش تقویمی روبروست، از سوی دیگر تحریم‏ها منجر خواهد شد ایران جهت ترغیب مصرف‏کنندگان در نرخ‎‏گذاری نفت  و گاز در قراردادهای آتی خود تعدیل کند که این موضوع عامل کاهنده قیمت خواهد بود،

همانطور که دیدیم بازی تحریمی چند وجهی است که بستگی به نوع سیاست‏های تدافعی ایران و شدت سیاست‏های تهاجمی غرب دارد که اگر اتحادیه اروپا نیز این تحریم‏ها دنبال کند وضع بسیار پیچیده‏تر خواهد شد، اما آنچه قابل پیش‏بینی است افزایش قیمت نفت در کوتاه‏مدت حداقل تا پایان فصل سرما و در میان‏مدت با یافتن راه‏های عبور تحریم از سوی ایران و تطبیق با تغییرات جدید با عرضه بیشتر نفت ایران و تعدیل قیمت احتمالی احتمالاً شاهد تعدیل قیمت انرژی باشیم و در بلند مدت اما همه چی به نوع سیاست‏ها اتخاذی، شدت و دامنه تحریم‏ها و تنش‏ها، همراهی اتحادیه اروپا و شورای امنیت با این تحریکم‏ها را دارد.

2- تأثیر تحریم‏ها بر بخش نفتی ایران:

همانطور که اشاره شد و قابل پیش‏بینی است با دور جدید تحریم‏ها، بحث تأمین مالی در ایران با مشکل مواجه خواهد شد اما باتوجه به تجربه نظام بانکی از عبور تحریم‏ها و آمادگی نسبی این بخش برای مقابله با تحریم‏ها  پیش بینی می‏شود در میان‏مدت هرچند با هزینه تاحدی از آثار تحریم‏ها کاسته شود. اما هزینه تحریم‏ها تنها تحمل هزینه‏های بانکی نیست بلکه باتوجه به این موضوع که بیش از پنجاه درصد صادرات غیرنفتی ایران را بخش پتروشیمی به خود اختصاص می‏دهد به نحوی که طی شش ماهه نخست سال جاری بیش از 75درصد صادرات غیرنفتی کشور به میعانات گازی و محصولات پتروشیمی اختصاص دارد و از آنجاکه عمده صادرات ایران نیز در این بخش به اروپاست بطوریکه ایران دومین صادر کننده بزرگ محصولات پتروشیمی به اروپاست با تحریم این محصولات بخشی از درآمدهای کشور با مشکل مواجه می‏شود  بویژه اگر اتحادیه اروپا این تحریم‏ها همراهی کند.

در هر صورت وضع تحریم‏های اخیر حداقل در کوتاه‏مدت منجر به آشفتگی‏هایی در بازار ارز و دریافت و پرداخت‏‏های بین المللی ایرانیان خواهد شد و با گرایش به معاملات نقدی بین‏المللی از بعد ورود افزایش تقاضای ارز خواهیم داشت و از سوی فروش خریداران کمتری خواهیم داشت مگر اینکه نظام بانکی تسهیلات مالی در اختیار خریداران کالاهای ایرانی قرار دهد همچنین آمارهای رسمی و اظهارات مسئولان ارشد بخش نفت کشور از کمبود سرمایه‏گذاری در این بخش حکایت می‏کند که این موضوع با وضع تحریم‏ها و کاهش اعتماد سرمایه‏گذاران مشکلاتش فزاینده خواهد بود که لازم است سیاست‏های تشویقی بیشتری جهت جذب سرمایه صورت پذیرد.

در مجموع چنانچه تحریم‎‏های اخیر همچون تحریم‏های سال‏های گذشته بصورت یکطرفه اعمال شود، اثار محدودی خواهد داشت اما چنانچه با همراهی نهادهای بین‏المللی دنبال شود، آثار به مراتب بزرگتری بر بخش نفت و نهایتاً اقتصاد کشور خواهند داشت که این موضوع دیپلماسی هرچه فعال‏تر و بهینه‏تر مدیران دولتی و بخش خصوصی را می‏طلبد.  

مسعود بیرمی- کارشناس مسایل اقتصادی

منتشر شده در ماهنامه تخصصی حوزه انرژی عصر کیمیاگری- نسخه شماره 10 مورخ 1/9/90

  نظرات ()
مطالب اخیر نوسانات بازار ارز و تکرار تجارب گذشته نظارت یا دخالت در بازار (نقدی بر نحوه مواجهه با نوسانات نرخ در بازار ارز) لزوم مشارکت و نظارت مستمر مردم بر حاکمیت کنترل نرخ ارز با ابزارهای نوین ،فرصتی که از دست رفت عدم تشکیل مجمع عمومی بانک مرکزی و بلاتکلیفی شاخص بانکی لزوم بازنگری در ساختار سازمانی و مالی رسانه ملی‏ خرید سربازی، اعطای تخفیف به متخلفان و آموزه‏های علم اقتصاد آثار اقتصادی قطع رابطه سیاسی با عربستان ارسال مطالب قدیمی بررسی میزان تحقق وعده های پولی دولت
کلمات کلیدی وبلاگ بانک مرکزی (۱٠) نرخ ارز (٩) بازار ارز (۸) نوسانات بازار (٧) تحریم اقتصادی (٦) نوسانات نرخ ارز (٥) قیمت نفت (٤) صادرات (۳) پول ملی (۳) سرمایه ایرانی (۳) حمایت از کار (٢) مدیریت نقدینگی (٢) بازار مسکن (٢) بحران اقتصادی (٢) دخالت (۱) نظارت (۱) نفت و گاز (۱) دموکراسی (۱) آمایش سرزمین (۱) مشارکت اجتماعی (۱) سود بانکی (۱) حذف صفر (۱) تولید ملی (۱) جنبش های مردمی (۱) سفارت انگلستان (۱) تنگناهای بخش ارز (۱) جنبش تولید ملی (۱)
دوستان من اتاق بازرگانی ایران آمار مسکن بانک جهانی بانک مرکزی بورس تهران بورس نیویورک داده های سری زمانی اقتصادی رستاک روزنامه دنیای اقتصاد روزنامه مردم سالاری سازمان شفافیت بین المللی صندوق بین المللی پول کیتکو ماهنامه عصر کیمیاگری محسن خواجویی مرکز اطلاعات و مدارک علمی مرکز آمار ایران مرکز پژوهش های مجلس وال استریت ژورنال پرتال زیگور طراح قالب